Diagnostyka obrazowa, czyli USG (ultrasonografia) i RTG (zdjęcie rentgenowskie), to fundamentalne narzędzia w rękach weterynarzy. Pozwalają one zajrzeć do wnętrza organizmu zwierzęcia, zlokalizować problem i postawić trafną diagnozę bez konieczności inwazyjnej chirurgii. Chociaż same badania są szybkie i bezpieczne, to ich sukces i jakość zależą w dużej mierze od odpowiedniego przygotowania pacjenta. Wiedza o tym, jak się przygotować – zwłaszcza o kwestii jedzenia, płynów i ewentualnego uspokojenia – jest kluczowa, by uniknąć konieczności powtarzania wizyty.
Ultrasonografia (USG): Wrogowie i sprzymierzeńcy obrazu
Badanie USG jest nieinwazyjne i bezbolesne. Polega na wysyłaniu fal dźwiękowych, które odbijają się od narządów wewnętrznych. Dwa główne elementy, które najbardziej utrudniają uzyskanie czystego i diagnostycznego obrazu, to gazy w przewodzie pokarmowym i sierść.
1. Przygotowanie do USG jamy brzusznej (narządy wewnętrzne):
- Głodówka (Post): To najważniejszy element przygotowania. Zaleca się głodówkę trwającą 8-12 godzin (dla szczeniąt i bardzo małych ras czas ten należy skrócić do 4-6 godzin). Pusty żołądek i jelita to mniejsza ilość gazów i resztek pokarmowych, które zasłaniają trzustkę, nadnercza czy dwunastnicę.
- Woda: Dostęp do świeżej wody powinien być zachowany do samego końca, chyba że weterynarz zaleci inaczej (np. w przypadku niektórych badań urologicznych).
- Wypełniony pęcherz: W badaniach urologicznych, aby ocenić ściany pęcherza moczowego, weterynarz często prosi o niewyprowadzanie psa na spacer na 2-3 godziny przed wizytą. Wypełniony pęcherz działa jak „okno akustyczne”, ułatwiając badanie.
- Usunięcie sierści: W miejscu badania konieczne jest ogolenie sierści. Fale ultradźwiękowe nie przechodzą przez powietrze uwięzione we włosach. Golenie jest niezbędne, aby głowica miała bezpośredni kontakt ze skórą, co gwarantuje jakość obrazu.
2. Sedacja/Narkoza do USG:
Zazwyczaj USG nie wymaga sedacji. Wyjątkiem są zwierzęta bardzo agresywne, lękliwe lub bardzo niespokojne, które nie pozwalają na ułożenie się na boku lub plecach. Czasem lekkie uspokojenie jest konieczne przy badaniach trwających dłużej lub przy biopsji cienkoigłowej (pobieraniu materiału pod kontrolą USG).
Zdjęcie Rentgenowskie (RTG): Klucz do kości i gazów
Badanie RTG wykorzystuje promieniowanie jonizujące do tworzenia obrazu. Jest niezastąpione w ocenie układu kostnego (złamania, dysplazja) oraz struktur wypełnionych gazem (płuca, jelita).
1. Przygotowanie do RTG:
- Usuwanie artefaktów: Przed RTG należy usunąć obrożę, szelki, ubranko oraz wszelkie metalowe elementy, które mogą zasłonić część ciała (np. medaliki).
- RTG klatki piersiowej: Przy badaniach płuc i serca zaleca się, aby pies był spokojny. Stan pokarmowy zazwyczaj nie ma dużego znaczenia.
- RTG jamy brzusznej: Podobnie jak przy USG, zaleca się 8-12 godzin głodówki i ewentualne podanie leków zmniejszających gazy. Zapewnia to lepszą widoczność obrysów narządów wewnętrznych (np. śledziony czy nerek) i pozwala wykryć małe ciała obce.
2. Kiedy wymagane jest znieczulenie do RTG?
Konieczność zastosowania sedacji lub znieczulenia jest znacznie częstsza przy RTG niż przy USG i wynika głównie z wymogów co do idealnego ułożenia ciała.
RTG bez sedacji jest możliwe, gdy:
- Badanie jest szybkie (np. kontrola pęknięcia żebra).
- Pies jest bardzo spokojny i współpracuje.
Sedacja/Narkoza jest konieczna, gdy:
- Oficjalne badania stawów (Dysplazja bioder/łokci): Do oceny dysplazji biodrowej pies musi być ułożony idealnie symetrycznie, na plecach, z wyprostowanymi i równoległymi kończynami. Jest to pozycja niewygodna i niemożliwa do utrzymania u przytomnego psa, dlatego konieczne jest głębokie uspokojenie farmakologiczne.
- RTG kręgosłupa i głowy: Wymagają bezruchu i precyzyjnego ułożenia, dlatego często konieczna jest sedacja.
- Badania kontrastowe: Wymagają wielokrotnego, dokładnego pozycjonowania w określonych odstępach czasowych.
- Zwierzęta lękliwe lub bolesne: U psów z silnym bólem kręgosłupa lub kończyny, znieczulenie jest konieczne, by ułożyć je bez sprawiania dodatkowego cierpienia.
Podsumowanie: Bezpieczeństwo i skuteczność
Prawidłowe przygotowanie pupila do badań USG i RTG maksymalizuje ich wartość diagnostyczną i minimalizuje stres związany z wizytą. Pamiętaj, aby zawsze poinformować lekarza o ewentualnych chorobach przewlekłych, alergiach oraz aktualnie przyjmowanych lekach – jest to kluczowe dla bezpiecznego przeprowadzenia ewentualnej sedacji. W przypadku konieczności farmakologicznego uspokojenia, zawsze przeprowadzane jest badanie kliniczne i często wstępne badania krwi, aby wykluczyć przeciwwskazania.
